Waar moet je aan denken als je yogales geeft aan studenten met epilepsie?

Epilepsie is een van de vijf meest voorkomende neurologische aandoeningen wereldwijd. De Wereld Gezondheids Organisatie (het WHO) schat dat ten minste 50 miljoen mensen wereldwijd de diagnose epilepsie hebben ontvangen. Het is een aandoening waarbij ongecontroleerde aanvallen optreden, die zich zonder duidelijke reden kunnen herhalen.

Epilepsie is een neurologische aandoening die het centrale zenuwstelsel aantast. Met andere woorden; Het is een stoornis in het elektrische gedeelte van de hersenen.

Een aanval kun je je voorstellen als een elektrische storm in de hersenen. Tijdens deze abnormale elektrische storm kan het getroffen deel van de hersenen de normale taak niet uitvoeren. Mensen ervaren plotselinge veranderingen in bewegingen, gevoel, bewustzijn of gedrag.

De uiterlijke effecten zijn wilde dramatische bewegingen of een korte periode waarin het bewustzijn wordt verloren.

Oorzaken en behandeling van epilepsie

Ondanks dat epilepsie een veel voorkomende aandoening is en er veel onderzoek naar het onderwerp wordt gedaan, is er tot op heden weinig over de aandoening bekend. De oorzaken van epilepsie worden nog niet volledig begrepen en er is een zwak verband met genetica, sociaal-economische status, omgevingsfactoren en hersenletsel.

In de meeste gevallen wordt de oorzaak van de aandoening echter niet erkend.

Geschat wordt dat ongeveer 70% van de mensen met epilepsie een vrijwel normaal leven kunnen leiden met behulp van medicijnen. Maar 30% van de mensen lijdt aan epileptische aanvallen en kan geen normaal leven leiden. Bovendien kleven er veel sociale stigma’s aan de ziekte waardoor mensen met epilepsie vaker sociaal geïsoleerd kunnen raken.

Medische professionals adviseren vaak lichaamsbeweging als een aanvullende behandeling, omdat ze erkennen dat lichaamsbeweging de conditie, de energie en de stemming verbetert en vooral stress verlicht.

Het verbeteren van de algemene gezondheid en het op deze manier bijdragen aan het welzijn kan ervoor zorgen dat de frequentie van epileptische aanvallen en de gevolgen daarvan  voor sommige mensen afneemt. Het kan mensen ook helpen om meer controle te krijgen over hun gezondheid.

Hoe kan Yoga daarbij helpen?

Yoga heeft een bewezen positief effect op de algemene gezondheid met vele langdurige gezondheidsvoordelen. Yoga is niet alleen een kwestie van fysieke bewegingen; yogahoudingen en ademhalingsoefeningen hebben een grote invloed op het functioneren van het zenuwstelsel.

Gecontroleerde ademhaling, meditatie en zachte yogahoudingen helpen om stress te verminderen [2], een welbekende oorzaak van epileptische aanvallen.  Een uitgebalanceerde Hatha of Yin Yoga beoefening kalmeren het zenuwstelsel, wat de kans op een aanval kan verminderen of de aanval kan stoppen.

Wat vooral interessant is; als yoga houdingen, ademhalingsoefeningen en meditatiebeoefeningen regelmatig en lang genoeg worden beoefend, dit kan leiden tot permanente veranderingen in de hersenen[3]. Yoga kan daarom een zeer positief effect hebben als een extra behandelingsmethode naast de voorgeschreven medicatie. Er is grote kans dat er blijvende, positieve veranderingen in het lichaam en de hersenen optreden na langdurige en regelmatige yoga beoefening. Deze veranderingen kunnen helpen om aanvallen te voorkomen en de tijd tussen de aanvallen oprekken.

Een student met epilepsie – wat je moet weten

Aanvallen kunnen op elk moment en zonder duidelijke oorzaak of reden plaatsvinden. Daarom moet je als yogadocent weten of een student gediagnostiseerd is met epilepsie. De meeste mensen zullen dit soort feiten met je delen maar om zeker te zijn kun je overwegen om elke student een standaard inschrijfformulier te laten invullen. Laat nieuwe studenten dit formulier invullen waarin ze aangeven of ze blessures, aandoeningen en andere problemen hebben die van invloed kunnen zijn op hun yogalessen. Het is hierbij ook aan te raden om duidelijk aan te geven dat de student zelf volledig verantwoordelijkheid en aansprakelijk is voor zijn eigen gezondheid en welzijn.

1. EHBO Kennis

Als een student je informeert dat hij of zij epilepsie heeft, zorg er dan voor dat je zelf goed weet hoe de ziekte zich manifesteert en wat je moet doen als je student tijdens de les een aanval krijgt.

2. Vraag naar mogelijke triggers van epileptische aanvallen en houd deze in de gaten om ze te vermijden

Triggers voor epileptische aanvallen zijn heel verschillend. Het kan aan de stress van een nieuwe omgeving liggen, aan het licht, aan een te lage bloedsuikerspiegel vlak voor de lunch, aan onvoldoende slaap de avond ervoor of aan het tijdstip van de menstruatiecyclus. Er zijn geen aanwijzingen dat bepaalde houdingen of cardiovasculaire oefeningen aanvallen veroorzaken. De meeste epilepsiepatiënten zijn zich bewust van bepaalde triggers die aanvallen veroorzaken. Vraag je student dus of het waarschijnlijk is dat er tijdens de les een aantal triggers kunnen optreden, wat deze triggers kunnen zijn en hoe je ze kunt helpen vermijden.

3. Behandel ze niet als kinderen

Het is niet nodig om je studenten die aan epilepsie lijden met grotere fijngevoeligheid te behandelen en hen niet toe te staan actief deel te nemen aan de les.

Voor je eigen geruststelling is het belangrijk om te beseffen dat het zeer onwaarschijnlijk is dat bepaalde oefeningen of lichamelijke belastingen een aanval veroorzaken.

Een onderzoek in Noorwegen onder vrouwen met ongecontroleerde epilepsie resulteerde in een aanzienlijke vermindering van het aantal epileptische aanvallen door gedurende 15 weken lang, twee keer per week, een regelmatige bewegingssessies van 60 minuten (bijvoorbeeld hardlopen, lopen, zwemmen, fietsen) te beoefenen. [1]

Het oefencomponent van yoga is daarom zeer nuttig en is slechts zeer zelden een trigger voor aanvallen. Om aan de veilige kant te blijven zorg je ervoor dat de student zich niet te veel inspant.  Over het algemeen kunnen leerlingen met epilepsie alle ademhalingsoefeningen, zonnegroeten en de meeste yogahoudingen doen.

Het grootste risico voor yogastudenten met epilepsie is dat ze bij een onverwachte aanval uit een houding vallen.

Daarom moet je als leraar verschillende variaties geven van houdingen die voor blessures kunnen zorgen als ze uit de houding vallen of tijdens de gehele pose dicht bij de leerling in de buurt blijven. Houdingen die een risico vormen zijn bijvoorbeeld de hoofdstand en de schouderstand.

4. Moedig ze aan en motiveer ze.

Als een student zich gemotiveerd voelt om uitdagende dingen zoals inversies en handbalansen te oefenen en een goed idee heeft wanneer aanvallen zich bij hem of haar voordoen – hoef je ze niet af te remmen. Geloof in je leerlingen en motiveer ze. Natuurlijk is voorzichtigheid geboden en moeten je leerlingen zich  bewust zijn van wat ze aan het doen zijn, hoe ze zich voelen en dienen ze onmiddellijk te stoppen als ze het gevoel hebben dat er iets niet in orde is (zoals dat ook in elke andere situatie al gebeurd).

8 Kalmerende en Verfrissende Yoga Oefeningen en Asana’s voor epilepsie

Anulom Vilom | Afwisselende ademhaling door de neus

Shashankasana (Balasana) | Kinderhouding

Salamba Sarvangasana | Ondersteunde schouderstand (tegen de muur)

Paschimottanasana | Zittende Forward Bend

Supta Eka Pada Kapotasana | Slapende Duiven Pose

Dhanurasana | Buigende Pose…

Ardha Matsyendrasana | Halve rugtwist

Vrkshasana | Boompose

 

Yoga Asana’s voor epilepsie

Pranyama voor epilepsie

[1] https://www.epilepsysociety.org.uk/exercise-and-epilepsy

[2] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22365651

[3] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6023989/

Over de auteur

Kalyani Hauswirth-Jain is sinds 2013, senior docent en de Creatieve Directeur van Arhanta Yoga Ashrams.  Ze is al meer dan acht jaar hoofdtrainer voor de 200 uur durende Yoga Docenten Opleiding, 300 uur Yoga Docenten Opleiding en verschillende 50 uur durende cursussen zoals Yin Yoga en Vinyasa Yoga.

Ze is medeauteur van het veelgeprezen boek: Hatha Yoga for Teachers & Practitioners: A Comprehensive Guide to Holistic Sequencing.