Yoga en Menstruatie: Veilig in je Kopstand en een Cultureel Stigma
Yoga en Menstruatie

Als yogadocent zal u vaak gevraagd worden of het goed is om tijdens de menstruatie yoga te beoefenen. Veel studenten denken dat het beoefenen van inversie tijdens de menstruatie ongezond en onveilig is en dat dit te allen tijde moet worden vermeden. Ook zijn er veel leraren die zeggen dat inversie tijdens de menstruatie geen enkel probleem is. Yogadocenten en yogadocenten trainers zijn nogal verdeeld over het onderwerp.

Yoga en menstruatie: Een cultureel stigma

Waarom raden bepaalde yogascholen en -tradities het beoefenen van yoga tijdens de periode af?

De grote verdeeldheid over de vraag of het veilig is om yoga met inversies te beoefenen, komt voort uit een cultureel stigma in India, het geboorteland van de yoga. De overtuiging dat een vrouw zich tijdens de menstruatie in een reinigingsperiode bevindt en niet mag deelnemen aan een spirituele praktijk is nog steeds zeer aanwezig. Vroeger, en in sommige plattelandsdorpen tegenwoordig nog steeds, werden menstruerende vrouwen als zeer onrein gezien. Ze mogen niet bidden of andere religieuze activiteiten ondernemen. Tijdens de menstruatie een tempel binnengaan werd als een zonde beschouwd, en het was zelfs gebruikelijk dat vrouwen gevraagd werd hun huis te verlaten en voor de duur van hun menstruatie in een hut buiten hun dorp te blijven.

Het is dan ook een logische conclusie dat de vrouw geen yoga moet beoefenen tijdens de menstruatie, als u zich door dit stigma zou laten beïnvloeden.

Restanten van deze culturele visie op yoga zijn terug te vinden in de meeste yoga tradities: B.K.S. Iyengars yogaschool verbiedt  tijdens de menstruatie inversies. En de Ashtanga Vinyasa School, opgericht door Sri K. Pattabhi Jois, raadt vrouwen aan om een pauze op yoga in te lassen tijdens de “maanstonde”. Talloze andere yogascholen zijn sterk gekant tegen of onzeker over de vraag of beoefenaars van yoga tijdens hun menstruatie moeten oefenen.

Is Yoga tijdens de menstruatie een gezondheidsrisico?

Kunnen Yoga Inversies Achterwaartse Menstruatie en Endometriose veroorzaken?

Ook al is het stigma op onreinheid enigszins afgezwakt door de westerse invloed op yoga, het blijft toch vrij prominent aanwezig. In veel yogalessen en yogadocentenopleidingen wordt de studenten verteld, dat ook al is het goed om lichte en op Yin geïnspireerde yogahoudingen te beoefenen, ze zeker zware oefeningen en inversies moeten vermijden. Leerlingen wordt verteld dat een krachtigere praktijk, met inbegrip van inversies, het reinigingsproces kan vertragen en een nadelig effect kan hebben op hun gezondheid.

De mythe die aan deze redenering ten grondslag ligt, is dat het beoefenen van inversies tijdens de menstruatie de uitdrijving van het menstruatiebloed kan verstoren en een aandoening kan veroorzaken die endometriose wordt genoemd. Endometriose is een medische aandoening waarbij de bekleding van de baarmoeder, het endometrium genaamd, op andere plaatsen (zoals de eileiders, eierstokken of langs het bekken) groeit. Als die voering afbreekt, zoals de normale voering in de baarmoeder die de menstruatie veroorzaakt, kan deze nergens heen. Dit veroorzaakt cysten, zware periodes, ernstige krampen en kan zelfs leiden tot onvruchtbaarheid.  De oorzaak van endometriose is tot nu toe onbekend, maar het wordt algemeen aangenomen dat het wordt veroorzaakt door immuunziekten of een genetische aanleg.

De mythe dat inversies het begin van endometriose zouden kunnen veroorzaken is gemeengoed in de yogagemeenschap. De gedachte is, dat tijdens inversies, de zwaartekracht de menstruatiestroom van de vagina wegtrekt naar de eileiders. Dit zou op zijn beurt het risico op retrograde menstruatie en dus op endometriose verhogen. Als u uw menstruatie wilt laten vloeien en uit uw lichaam wilt houden, wilt u uw baarmoeder dus niet fysiek op zijn kop zetten. Toch?

De stelling dat een omgekeerde baarmoeder tijdens de periode endometriose veroorzaakt is niet juist en is door de medische gemeenschap op basis van twee redenen verworpen:

  1. Zelfs als het bloed terugstroomt naar de baarmoeder (wat men retrograde menstruatie noemt), betekent dit niet dat een vrouw endometriose ontwikkelt. In 1984 besloot een groep artsen om te zien hoe vaak menstruatie met terugwerkende kracht plaatsvond. Ze namen monsters van de vloeistof rond de bekkenorganen van een vrouw terwijl ze ongesteld waren en ontdekten dat 90 procent van de monsters menstruatiebloed bevatte. Dat betekent dat bijna alle vrouwen die menstruatieperiodes krijgen, een retrograde menstruatie ervaren. Maar slechts ongeveer 10 procent van de vrouwen ontwikkelt endometriose.[1] Daarom kan retrograde menstruatie niet in verband worden gebracht met endometriose.
  2. Baarmoedersamentrekkingen en niet de oriëntatie ten opzichte van de grond zijn verantwoordelijk voor de doorstroming van het menstruatiebloed. 2] Door ons hele lichaam heen wordt het bloed zowel met als tegen de zwaartekracht in gepompt. De “neerwaartse” stroom in het lichaam, wordt niet verstoord door de oriëntatie van het lichaam op de grond. Mensen die bedlegerig zijn kunnen nog steeds plassen. En het is zelf mogelijk om ondersteboven te slikken.

Ook de natuurlijke neerwaartse stroom van de menstruatie zal de richting van de menstruatie niet omdraaien als u in een hoofdsteun staat. In feite is zelfs in nul zwaartekracht van de ruimte, waar er geen “beneden” is, de richting van de menstruatiestroom voor astronauten onveranderd gebleven.[3].

Yoga en Ongesteldheid: Is het veilig om tijdens de menstruatie inversies te oefenen?

Net zoals geen enkel richtsnoer in de yogapraktijk geschikt is voor iedereen, is er ook geen enkel advies dat geschikt is voor iedereen in deze situatie. De meeste vrouwen voelen zich anders als ze menstrueren, veel vrouwen ervaren zachtheid in hun onderrug en buik. Sommige vrouwen ervaren duizeligheid en misselijkheid, en de meeste vrouwen voelen zich over het algemeen minder energiek dan normaal. Als u dit soort milde symptomen ervaart, kunt u misschien uw praktijk aanpassen en inversies en zwaardere oefeningen overslaan. Vergeet niet dat u zich na uw yoga beoefening beter zou moeten voelen en niet slechter!

Maar onthoud ook dat de menstruatie een normaal fysiologisch proces is. Het is geen ziekte, en het beoefenen van yoga of andere fysieke activiteiten wordt tijdens de ongesteldheid zelfs aanbevolen. Regelmatige yogalessen kunnen uw lichaam helpen om deze periodes comfortabeler door te komen; het kan ook de gezondheid en normalisatie van de menstruatie bevorderen.

Dus als u zich goed voelt, en u heeft niet de bovengenoemde aandoening van endometriose, dan kunt u yoga beoefenen, inclusief alle inversies.

4 manieren waarop een regelmatige yogabeoefening kan helpen met uw menstruatie

Ongesteldheid is geen reden om fysieke activiteiten te vermijden, zeker niet als het gaat om yoga die zowel de lichamelijke als geestelijke gezondheid ten goede komt en dus een positief effect heeft op je hormonale gezondheid.

  1. Obesitas, een sedentaire levensstijl die leidt tot insulineresistentie, is een van de belangrijkste oorzaken van hormonale onbalans en vruchtbaarheidsproblemen bij vrouwen. Het is aangetoond dat yoga wordt gebruikt om deze aandoeningen te helpen voorkomen. [4]
  2. Vrouwen zijn door deze maandelijkse hormonale veranderingen gevoeliger voor emotionele stoornissen. Het regelmatig beoefenen van yoga helpt het effect van hormonen op uw humeur te minimaliseren. Dat niet alleen, er is ook aangetoond dat yoga helpt bij het bestrijden van chronische vermoeidheid en depressie.[5].
  3. De meeste problemen die verband houden met de menstruatie zijn te wijten aan hormonale problemen, en mentale stress is een van de belangrijkste factoren voor dergelijke onevenwichtigheden. Yoga is een van de beste oefenvormen om stress, angst en stemmingsstoornissen te overwinnen [6].
  4. Yoga verbetert ook de kwaliteit van de slaap. Een van de redenen voor de opkomst van veel moderne gezondheidsproblemen is het gebrek aan kwaliteit van de slaap. Yoga bevordert een vroegtijdige start van de slaap; het kan ook de periodes van diepe slaap verlengen.

Stoornissen in de menstruatiecyclus en het effect op de gezondheid

Menstruatiecycli zijn als een barometer van uw hormonale gezondheid. Als deze harmonie verstoord is, zullen uw menstruatiecycli u dat op verschillende manieren laten weten. Dat is de reden waarom frequente veranderingen in de menstruatieperioden en ernstige menstruatiesymptomen kunnen wijzen op hormonale problemen. Op de korte termijn vormen deze veranderingen geen bedreiging, maar als u deze signalen blijft negeren, loopt u een groter risico op het ontwikkelen van aandoeningen.

Te hevige bloedingen kunnen bijvoorbeeld leiden tot bloedarmoede door ijzertekort. Sommige vrouwen kunnen een verslechtering van de symptomen van bepaalde ziekten zoals astma of auto-immuunziekten zien. Anderen lopen een hoger risico op het ontwikkelen van stemmingsstoornissen zoals depressie. Langdurige cycli kunnen wijzen op PCOS (polycystisch eierstoksyndroom), wat kan leiden tot onvruchtbaarheid. En langere cycli kunnen ook leiden tot een hoger risico op het ontwikkelen van diabetes.

Als er regelmatig onregelmatigheden of andere problemen met de menstruatiecyclus optreden, moet men medische hulp inroepen en zware oefeningen vermijden.

In het geval van een van de volgende onregelmatigheden die vaak voorkomen, moet u een arts raadplegen:

  • Uw menstruatie gebeurt maar zelden, bij afwezigheid van zwangerschap, borstvoeding of menopauze.
  • Uw menstruatie is vaak zeer onregelmatig, te kort of te lang.
  • U voelt zich tijdens cycli zwak, moe, duizelig en heeft moeite met ademen.
  • U heeft last van overmatige bloedingen en zeer zware krampen.
  • U heeft koorts en voelt u ziek.
  • U ervaart hevige pijn die niet beter wordt met vrij verkrijgbare pijnmedicatie.
  • U ervaart migraine-achtige hoofdpijn.
  • U heeft tussen de cycli door bloedingen.

Referenties

[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6234483

[2] https://slate.com/human-interest/2014/08/yoga-while-on-your-period-inversions-are-totally-fine.html

[3] https://www.nytimes.com/2016/04/22/science/periods-in-space-are-not-that-different-though-a-bit-more-complicated.html?ref=health&_r=1

[4] Innes, K.E. et al. 2005. Risk Indices Associated with the Insulin Resistance Syndrome, Cardiovascular Disease, and Possible Protection with Yoga: A Systematic Review. J Am Board Fam Pract 18(6), pp. 491–519. doi: 10.3122/jabfm.18.6.491.

[5] Boehm, K. et al. 2012. Effects of Yoga Interventions on Fatigue: A Meta-Analysis. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine . doi: 10.1155/2012/124703.

[6] da Silva, T.L. et al. 2009. Yoga in the treatment of mood and anxiety disorders: A review. Asian Journal of Psychiatry 2(1), pp. 6–16. doi: 10.1016/j.ajp.2008.12.002.

[7] Afonso, R.F. et al. 2012. Yoga decreases insomnia in postmenopausal women: a randomized clinical trial. Menopause 19(2), p. 186. doi: 10.1097/gme.0b013e318228225f.

Over de Auteur

Kalyani Hauswirth-Jain is sinds 2013, senior docent en de Creatieve Directeur van Arhanta Yoga Ashrams.  Ze is al meer dan acht jaar hoofdtrainer voor de 200 uur durende Yoga Docenten Opleiding, 300 uur Yoga Docenten Opleiding en verschillende 50 uur durende cursussen zoals Yin Yoga en Vinyasa Yoga.

Ze is medeauteur van het veelgeprezen boek Hatha Yoga for Teachers & Practitioners: A Comprehensive Guide to Holistic Sequencing wat medio December 2019 in het Nederlands verwacht wordt.

 

Would you like to get more useful articles and news delivered to your email inbox?

Our E-books

Subscribe to our mailing list and receive 5 free e-books